Je weet eigenlijk wel dat deze relatie, vriendschap of situatie je niet gelukkig maakt.
Je hebt jezelf vast al tientallen keren voorgenomen dat het nu anders moet.
Misschien heb je zelfs geprobeerd afstand te nemen.
Maar toch blijf je teruggaan.
Toch blijf je hopen.
Toch blijf je geloven dat het deze keer anders zal zijn.
En dat is frustrerend......
Want ergens begrijp je niet waarom je blijft vasthouden aan iets dat je zoveel verdriet, onzekerheid of stress oplevert.
Als dit herkenbaar klinkt, dan is de kans groot dat je te maken hebt met iets wat in de psychologie bekendstaat als intermittent reinforcement.
Een lastig begrip, maar een mechanisme dat verrassend veel invloed heeft op hoe mensen zich voelen, denken en gedragen.
Sterker nog: het is één van de redenen waarom sommige mensen zo moeilijk loskomen uit ongezonde relaties, traumabindingen of situaties waarin ze steeds opnieuw gekwetst worden.
Wat betekent intermittent reinforcement?
Intermittent reinforcement betekent letterlijk:
onregelmatige beloning.
Je krijgt niet altijd wat je nodig hebt, maar af en toe wel.
En juist dat maakt het zo krachtig.
Stel je voor dat iemand altijd onaardig tegen je zou zijn.
Dan zou het relatief eenvoudig zijn om afstand te nemen.
Maar wat als diezelfde persoon soms ontzettend lief is?
Wat als diegene af en toe precies zegt wat je nodig hebt?
Wat als je af en toe wél de aandacht, liefde of erkenning krijgt waar je zo naar verlangt?
Dan blijf je hopen op die volgende positieve ervaring.
Hier ontstaat intermittent reinforcement.
Waarom werkt intermittent reinforcement zo sterk?
Ons brein houdt van voorspelbaarheid.
Maar gek genoeg reageren we nog sterker op onvoorspelbare beloningen.
Dat zie je bijvoorbeeld ook bij gokken.
Niet iedere keer win je.
Maar af en toe wel.
En juist daardoor blijf je spelen.
In relaties werkt dit mechanisme op een vergelijkbare manier.
De momenten waarop iemand liefdevol, aandachtig of betrokken is, voelen ontzettend waardevol.
Juist omdat ze niet vanzelfsprekend zijn.
Daardoor ga je steeds meer verlangen naar die momenten.
Je blijft zoeken naar bevestiging.
Je blijft hopen.
Je blijft wachten.
En ondertussen accepteer je vaak gedrag dat je normaal gesproken nooit zou accepteren.
Hoe ziet intermittent reinforcement eruit in relaties?
Veel mensen herkennen situaties zoals:
- De ene dag krijg je veel aandacht, de volgende dag niets.
- Iemand zegt dat je belangrijk bent, maar laat vervolgens dagen niets van zich horen.
- Na een ruzie volgt ineens een liefdevolle periode.
- Iemand maakt je onzeker, maar geeft daarna precies genoeg bevestiging om je te laten blijven.
Daardoor ontstaat verwarring.
Je weet niet goed waar je aan toe bent.
En juist die onzekerheid zorgt ervoor dat je nóg meer bezig bent met de ander.
Je analyseert berichten.
Je denkt voortdurend na over wat er gebeurd is.
Je probeert te begrijpen waarom iemand zich zo gedraagt.
En vaak geef je jezelf de schuld.
Waarom blijf je hopen dat het beter wordt?
Dit is misschien wel de meest gestelde vraag.
Mensen zeggen vaak:
"Ik weet eigenlijk wel dat dit niet goed voor me is."
Maar vervolgens lukt het niet om los te laten.
Dat heeft weinig te maken met hoe sterk of zwak je bent.
Maar veel meer met hoe ons brein werkt.
Iedere keer dat je een klein beetje aandacht, liefde of erkenning ontvangt, maakt je brein stofjes aan die een prettig gevoel geven.
Daardoor ontstaat de overtuiging:
"Zie je wel, diep van binnen geeft diegene wel om mij."
"Misschien komt het toch nog goed."
"Misschien moet ik gewoon nog even geduld hebben."
En zo blijf je wachten op een verandering die vaak niet komt.
Wat heeft intermittent reinforcement te maken met traumabinding?
Intermittent reinforcement speelt vaak een grote rol bij traumabinding.
Bij traumabinding ontstaat er een sterke emotionele verbinding met iemand die je tegelijkertijd pijn doet.
Dat klinkt tegenstrijdig.
Toch gebeurt het veel vaker dan veel mensen denken.
Juist de afwisseling tussen pijn en liefde zorgt ervoor dat de band steeds sterker wordt.
De mooie momenten voelen intenser.
De slechte momenten worden goedgepraat.
En langzaam raak je steeds verder verstrikt in het patroon.
Wil je hier meer over weten?
Lees dan ook mijn artikel over traumabinding en de signalen waaraan je deze kunt herkennen.
De invloed van je verleden
Soms ligt de gevoeligheid voor intermittent reinforcement dieper.
Mensen die zijn opgegroeid met onvoorspelbaarheid, emotionele verwaarlozing of wisselende aandacht herkennen dit patroon vaak sneller.
Wanneer liefde, aandacht of veiligheid vroeger niet vanzelfsprekend waren, kan je onbewust gewend raken aan onzekerheid.
Daardoor voelt een relatie waarin je voortdurend moet vechten voor aandacht soms zelfs vertrouwd.
Zeker niet omdat het gezond is, maar omdat het bekend voelt.
Dat maakt loslaten vaak extra moeilijk.
Waarom loslaten zo lastig voelt
Veel mensen denken dat ze moeite hebben met loslaten.
Maar vaak hebben ze moeite met het loslaten van hoop.
Hoop dat de ander verandert.
Hoop dat de relatie wordt zoals die ooit leek.
Hoop dat je eindelijk krijgt waar je al zo lang naar verlangt.
En juist die hoop houdt mensen soms jarenlang "gevangen" in een situatie die hen ongelukkig maakt.
Daarom is loslaten vaak niet alleen afscheid nemen van een persoon.
Het is ook afscheid nemen van een toekomstbeeld.
Van verwachtingen.
Van verlangens.
En dat kan pijnlijk zijn.
Lees hierover ook mijn artikel:
Daarin leg ik uit waarom loslaten vaak iets anders is dan vergeten.
Hoe doorbreek je intermittent reinforcement?
De eerste stap is bewustwording.
Zolang je niet begrijpt wat er gebeurt, blijf je vaak zoeken naar verklaringen bij de ander.
Maar wanneer je gaat herkennen dat je gevangen zit in een patroon van onregelmatige beloning, ontstaat er ruimte voor verandering.
Vraag jezelf eens af:
- Hoe vaak voel ik me werkelijk gelukkig in deze situatie?
- Hoeveel energie kost dit mij?
- Ben ik verliefd op de werkelijkheid of op de hoop dat het anders wordt?
- Wat zou ik een vriendin adviseren als zij in dezelfde situatie zat?
Dit zijn geen makkelijke vragen.
Maar vaak wel belangrijke vragen.
Wanneer is het tijd om hulp te zoeken?
Soms lukt het niet om deze patronen alleen te doorbreken.
Zeker niet wanneer er sprake is van oude pijn, een laag zelfbeeld, traumabinding of ervaringen uit het verleden die nog steeds invloed hebben op hoe je relaties aangaat.
Dan kan het helpen om samen te onderzoeken waar deze patronen vandaan komen en waarom je steeds opnieuw in dezelfde dynamiek terechtkomt.
Niet om jezelf te veroordelen, maar om jezelf beter te begrijpen.
En vanuit dat begrip kan je andere keuzes leren maken.
Je bent niet zwak
Als je jezelf herkent in dit artikel, wil ik dat je één ding onthoudt.
Je bent niet zwak.
Je bent niet dom.
En er is zeker niets mis met jou.
Intermittent reinforcement is een krachtig psychologisch mechanisme dat zelfs de meest verstandige mensen kan raken.
De eerste stap naar verandering is begrijpen wat er gebeurt.
De tweede stap is jezelf de ruimte geven om iets anders te kiezen.
En soms begint die verandering simpelweg met het besef dat je niet gek bent.
Dat er een verklaring is voor wat je voelt.
En dat er een weg vooruit bestaat.
Voel je dat je steeds opnieuw vastloopt in dezelfde patronen of relaties?
Dan nodig ik je uit voor een vrijblijvend kennismakingsgesprek.
Samen kijken we naar jouw situatie en onderzoeken we wat jij nodig hebt om weer rust, vertrouwen en vrijheid te ervaren.
