Je bent moe. Maar misschien niet alleen moe omdat je een drukke dag hebt gehad.

Het kan een diepere vermoeidheid zijn. Een gevoel van leegte, alsof je jezelf ergens onderweg bent kwijtgeraakt.

Je zorgt, je regelt, je denkt mee en je houdt rekening met anderen. Jij bent degene op wie mensen (altijd) kunnen bouwen.

Maar waar ben jij gebleven?

Veel mensen zijn zo gewend geraakt aan rekening houden met anderen dat ze nauwelijks merken dat ze zichzelf ondertussen steeds verder naar de achtergrond schuiven.

Ze cijferen zichzelf weg.

Je zegt ja terwijl je nee voelt. Je houdt je mening voor je om gedoe te voorkomen. Je voelt je verantwoordelijk voor hoe anderen zich voelen. En wanneer je eindelijk iets voor jezelf doet, voel je je schuldig.

Op een gegeven moment kan zelfs de vraag ontstaan:

Waarom cijfer ik mezelf eigenlijk altijd weg?

In dit artikel ontdek je wat jezelf wegcijferen betekent, hoe je het herkent, waarom dit patroon kan ontstaan en vooral: hoe je kunt stoppen met jezelf wegcijferen zonder het gevoel te hebben dat je daardoor egoïstisch wordt.

Wat betekent jezelf wegcijferen?

Jezelf wegcijferen betekent dat je de behoeften, gevoelens, wensen of grenzen van anderen structureel belangrijker maakt dan die van jezelf.

Af en toe iets doen voor iemand anders terwijl het jou niet perfect uitkomt, is natuurlijk heel normaal. Dat hoort bij liefde, vriendschap, een gezin en samenwerken.

Jezelf wegcijferen gaat verder.

Het wordt een patroon waarin je bijna automatisch eerst kijkt naar wat de ander nodig heeft voordat je jezelf afvraagt:

Wat heb ík eigenlijk nodig?

Misschien:

• zeg je ja terwijl je nee wilt zeggen;
• houd je je mening voor jezelf;
• probeer je conflicten koste wat kost te voorkomen;
• voel je je verantwoordelijk voor de emoties van anderen;
• vind je het moeilijk om hulp te vragen;
• voel je je schuldig als je rust neemt;
• ga je regelmatig over je eigen grenzen;
• weet je steeds minder goed wat je zelf wilt.

Wanneer je denkt “ik cijfer mezelf altijd weg”, gaat het meestal niet meer om één situatie.

Het is een manier geworden waarop je jezelf tot anderen verhoudt.

En juist omdat dat gedrag zo vertrouwd is geworden, merk je soms pas laat hoeveel ruimte je zelf hebt ingeleverd.

Dat kan uiteindelijk ook invloed hebben op hoe je jezelf ziet. Herken je dat? Dan kan dit artikel over je zelfbeeld verbeteren je helpen om daar dieper naar te kijken.

Waarom cijfer ik mezelf weg?

Jezelf wegcijferen ontstaat meestal niet van de ene op de andere dag.

Er kunnen allerlei redenen zijn waarom je hebt geleerd om jezelf aan te passen.

Misschien ontdekte je al jong dat behulpzaam zijn waardering opleverde. Misschien was er weinig ruimte voor jouw emoties. Misschien leerde je de stemming van anderen goed aanvoelen omdat dat thuis belangrijk was.

Of misschien heb je simpelweg jarenlang zoveel voor anderen gezorgd dat je eigen behoeften steeds verder uit beeld zijn geraakt.

Onder het gedrag kunnen overtuigingen zitten zoals:

Ik moet sterk zijn.

Ik mag niemand teleurstellen.

Ik moet aardig gevonden worden.

Mijn behoeften zijn minder belangrijk.

Ik mag geen last zijn.

Als ik nee zeg, kwets ik iemand.

Ik ben verantwoordelijk voor hoe een ander zich voelt.

Sommige van deze overtuigingen kunnen samenhangen met eerdere ingrijpende ervaringen. In mijn artikel over signalen dat trauma nog niet verwerkt is lees je meer over patronen die na belastende ervaringen kunnen blijven bestaan.

Dat betekent overigens niet dat iedereen die zichzelf wegcijfert een trauma heeft.

Daar kunnen veel verschillende oorzaken voor zijn.

Maar wanneer het patroon diep zit, kan jezelf wegcijferen een manier zijn geworden om verbinding te behouden en afwijzing, spanning of conflicten te voorkomen.

Daardoor kan voor jezelf kiezen verkeerd voelen, zelfs wanneer je rationeel weet dat je niets verkeerd doet.

5 signalen dat je jezelf wegcijfert

Hoe weet je nu of je gewoon zorgzaam bent of jezelf daadwerkelijk te veel wegcijfert?

Deze vijf signalen komen vaak voor.

1. Je zegt ja terwijl je eigenlijk nee voelt

Je agenda zit al vol en toch neem je dat extra verzoek aan.

Iemand vraagt: “Kun je nog even...?”

En voordat je goed hebt nagedacht, hoor je jezelf alweer zeggen: “Ja hoor.”

Maar eigenlijk wilde je nee zeggen.

Misschien ben je bang om iemand teleur te stellen. Misschien wil je geen discussie. Misschien ben je bang dat iemand je egoïstisch vindt.

Of misschien is ja zeggen simpelweg zo automatisch geworden dat je pas achteraf merkt dat je iets helemaal niet wilde.

Daar zit een belangrijk verschil tussen zorgzaam zijn en jezelf wegcijferen.

Bij het eerste kies je bewust om iets voor iemand te doen.

Bij het tweede voelt het alsof je nauwelijks een keuze hebt.

Wat kun je doen?

Bouw een pauze in voordat je antwoord geeft.

Zeg bijvoorbeeld:

“Ik kijk even of dat voor mij uitkomt en kom erop terug.”

Die ene zin geeft je tijd.

En stel jezelf vervolgens één simpele vraag:

Wil ik dit werkelijk?

Grenzen leren voelen en aangeven is geen afwijzing van anderen. Het is een manier om jezelf ook serieus te nemen.

2. Je voelt je verantwoordelijk voor het geluk van anderen

Je merkt het onmiddellijk wanneer iemand geïrriteerd, verdrietig of gespannen is.

En vervolgens gebeurt er iets. Je wilt het oplossen, je stelt gerust en past je gedrag aan. Je maakt de sfeer luchtiger, neemt taken over of vraagt jezelf af:

Heb ik iets verkeerd gedaan?

Wanneer je jezelf vaak wegcijfert, kunnen de emoties van anderen belangrijker gaan voelen dan die van jezelf.

Je bent voortdurend bezig met:

Hoe gaat het met jou?

en steeds minder met:

Hoe gaat het eigenlijk met mij?

Empathie is waardevol.

Maar empathie betekent niet dat jij verantwoordelijk bent voor iedere emotie van iemand anders.

Wat kun je doen?

Probeer onderscheid te maken tussen:

“Ik zie dat jij je niet prettig voelt.”

en:

“Ik moet ervoor zorgen dat jij je weer prettig voelt.”

Dat zijn twee verschillende dingen.

De ander mag teleurgesteld, verdrietig of geïrriteerd zijn zonder dat jij dat onmiddellijk hoeft op te lossen.

Als je merkt dat je jezelf vooral binnen relaties volledig aanpast aan de ander, lees dan verderop ook het gedeelte over jezelf wegcijferen in een relatie.

3. Je bent altijd bezig, maar voelt je leeg

Werk, kinderen, huishouden, familie, afspraken, problemen oplossen.

Je dag zit vol! Maar wanneer het eindelijk stil wordt, merk je misschien dat je vooral moe bent.

Of leeg......

Je kunt zo lang bezig zijn met alles wat er moet, dat je nauwelijks nog ervaart waar je zelf blij van wordt.

Soms is voortdurend bezig blijven bovendien een manier om niet stil te hoeven staan bij wat je voelt.

Zolang je doorgaat, hoef je jezelf niet af te vragen:

Hoe gaat het eigenlijk met mij?

Herken je vooral dat gevoel van innerlijke leegte? Lees dan ook waarom je je zo leeg kunt voelen.

Wat kun je doen?

Maak iedere dag een klein stukje tijd waarin niets hoeft.

Geen telefoon.

Geen klusjes.

Geen verplichting om productief te zijn.

Tien minuten kan al genoeg zijn.

En vraag jezelf:

Wat voel ik nu?

Wat heb ik nodig?

Niet: wat moet ik vandaag nog doen?

Maar werkelijk:

Wat heb ík nodig?

4. Je voelt je schuldig wanneer je voor jezelf kiest

Eindelijk heb je een moment voor jezelf, en vervolgens kun je er nauwelijks van genieten.

Je denkt aan alles wat nog gedaan moet worden. Aan iemand die je misschien nodig heeft, of je hoort dat bekende stemmetje:

Doe eens iets nuttigs.

Dit schuldgevoel kan een signaal zijn:

Wanneer je lang hebt geloofd dat jouw waarde vooral zit in zorgen, helpen, presteren of beschikbaar zijn, kan rust bijna verkeerd gaan voelen. Maar voor jezelf zorgen betekent niet dat je alleen nog maar aan jezelf denkt.

Het betekent dat jij óók meetelt.

Dat principe komt ook terug in mijn artikel je kunt pas voor anderen zorgen als je eerst goed voor jezelf zorgt.

Wat kun je doen?

Probeer rust niet te zien als iets wat je eerst moet verdienen.

Je hoeft niet te wachten totdat iedereen tevreden is, je mailbox leeg is, het huis perfect is en al je taken zijn afgerond.

Rust is een behoefte, waar jij aan toe mag geven. Rusten doe je namelijk niet alleen 's nachts ;-).

5. Je weet niet meer goed wat je zelf wilt

Misschien is dit wel een van de pijnlijkste signalen.

Iemand vraagt: “Maar wat wil jij?”

En je weet het eigenlijk niet. Je weet precies wat je partner nodig heeft, wat je kinderen fijn vinden, wat je werkgever verwacht, wat verstandig is en wat praktisch is.

Maar wat jij verlangt?

Dat is moeilijker.

Als je jarenlang vooral gericht bent geweest op anderen, kun je langzaam het contact verliezen met je eigen voorkeuren, gevoelens en verlangens.

Dat betekent niet dat ze verdwenen zijn. Je bent alleen verleerd ernaar te luisteren.

Wat kun je doen?

Begin klein. Vraag jezelf niet meteen:

Wat wil ik met mijn leven?

Vraag:

Waar heb ik vandaag behoefte aan?

Waar krijg ik energie van?

Waar heb ik eigenlijk geen zin in?

Waar verlang ik naar?

En een bijzonder krachtige vraag:

Wat zou ik kiezen als niemand daar iets van vond?

Zo leer je jouw eigen stem langzaam weer herkennen.

Jezelf wegcijferen in een relatie

Dit onderwerp verdient extra aandacht, want jezelf wegcijferen wordt vaak heel zichtbaar binnen relaties.

Rekening houden met je partner is normaal en gezond.

Maar er bestaat een belangrijk verschil tussen rekening houden met iemand en jezelf verliezen in iemand.

Je kunt jezelf in een relatie wegcijferen wanneer je:

• vrijwel altijd doet wat de ander wil;
• jouw mening inslikt;
• conflicten koste wat kost probeert te voorkomen;
• verantwoordelijk wordt voor de stemming van je partner;
• gedrag accepteert waar je je eigenlijk niet prettig bij voelt;
• jouw grenzen steeds verder verschuift;
• nauwelijks nog dingen doet die alleen van jou zijn;
• bang bent dat voor jezelf kiezen betekent dat je de ander verliest.

Langzaam kan de relatie steeds meer ruimte innemen terwijl jij steeds minder ruimte inneemt.

Dan kan uiteindelijk de gedachte ontstaan:

“Ik ben mezelf kwijtgeraakt in mijn relatie.”

Dat is iets anders dan compromissen sluiten.

In een gezonde relatie bewegen twee mensen soms naar elkaar toe, maar blijven er ook twee afzonderlijke mensen bestaan.

Je hoeft jezelf niet kleiner te maken om verbinding te behouden.

Waarom kan ik hem of haar dan toch niet loslaten?

Soms gaat het nog een stap verder.

Je weet dat een relatie je pijn doet. Misschien weet je zelfs rationeel dat de relatie niet goed voor je is.

En tóch lukt loslaten nauwelijks.

Wanneer je dat herkent, kan het interessant zijn om te lezen over waarom je hem of haar niet kunt loslaten en wat traumabinding daarmee te maken kan hebben.

Bij sommige ongezonde relaties kan namelijk een sterke emotionele binding ontstaan. Meer daarover lees je ook in mijn artikel over de 6 kenmerken van traumabinding.

En wil je begrijpen waarom afwisselende aandacht en afwijzing zo'n sterke invloed kunnen hebben? Dan sluit mijn uitleg over intermittent reinforcement hier goed op aan.

Wat doet jezelf wegcijferen met je zelfbeeld?

Hier ontstaat vaak een wisselwerking.

Wanneer je diep van binnen gelooft dat de behoeften van anderen belangrijker zijn dan die van jou, kan dat invloed hebben op hoe je naar jezelf kijkt.

Andersom kan een laag zelfbeeld het moeilijker maken om grenzen te stellen.

Je kunt bijvoorbeeld denken:

Wie ben ik om nee te zeggen?

Misschien stel ik me aan.

De ander zal het wel beter weten.

Mijn behoefte is niet zo belangrijk.

Iedere keer dat je vanuit die gedachte opnieuw over je eigen grens gaat, bevestig je onbewust hetzelfde patroon. Maar er kan ook iets anders gebeuren.

Iedere keer dat je jezelf wel serieus neemt, geef je jezelf een nieuw signaal:

Mijn gevoelens doen ertoe.

Mijn grenzen doen ertoe.

Ik doe ertoe.

Daarom is werken aan je zelfbeeld zo belangrijk. In mijn uitgebreide artikel over je zelfbeeld verbeteren vind je oefeningen en praktische manieren om hiermee aan de slag te gaan.

Wanneer vooral je zelfvertrouwen door eerdere ervaringen is beschadigd, kun je daarnaast mijn artikel over zelfvertrouwen herstellen na trauma lezen.

Jezelf wegcijferen en moeite hebben met hulp vragen

Er bestaat nog een patroon dat vaak samengaat met jezelf wegcijferen. Je bent ontzettend goed in geven. Maar ontvangen?

Dat is moeilijker.

Voor een ander klaarstaan voelt vanzelfsprekend. Maar zelf zeggen:

“Ik red het even niet.”

“Kun je mij helpen?”

“Ik heb je nodig.”

kan veel moeilijker zijn. Misschien denk je wel:

Anderen hebben het harder nodig.

Ik moet dit zelf kunnen.

Ik wil niemand lastigvallen.

Straks vinden ze mij zwak.

Daardoor ontstaat een merkwaardige situatie. Iedereen mag namelijk op jou leunen, maar jij mag op niemand leunen!?

Dat houd je uiteindelijk moeilijk vol.

Herken je dit sterk? Lees dan mijn artikel over waarom hulp vragen zo moeilijk is.

Kan jezelf wegcijferen lichamelijke gevolgen hebben?

Wanneer je voortdurend beschikbaar bent, regelmatig over je grenzen gaat en veel bezig bent met wat anderen nodig hebben, kan dat samengaan met lichamelijke spanning of uitputting.

Je kunt bijvoorbeeld merken dat je erg moe bent, moeilijk ontspant of veel spanning ervaart.

Dat betekent nadrukkelijk niet dat zulke klachten automatisch door jezelf wegcijferen worden veroorzaakt. Lichamelijke klachten kunnen allerlei oorzaken hebben en aanhoudende of zorgwekkende klachten verdienen passende medische beoordeling.

Maar je lichaam kan wel een signaal geven dat iets te veel wordt.

Je hoofd kan nog zeggen:

“Het gaat prima.”

terwijl je lichaam eigenlijk al langer aangeeft:

“Het is genoeg.”

Wanneer je merkt dat je structureel uitgeput bent, kan mijn artikel over emotionele uitputting herstellen een mooie verdieping zijn.

Hoe stop je met jezelf wegcijferen?

Hier zit misschien wel de belangrijkste boodschap van dit hele artikel.

Stoppen met jezelf wegcijferen betekent niet dat je egoïstisch moet worden.

Je hoeft niet van:

Iedereen is belangrijker dan ik

naar:

Alleen ik ben belangrijk.

De gezonde beweging zit ertussenin:

Ik ben óók belangrijk.

Dat klinkt simpel.

Maar wanneer je jarenlang gewend bent geweest jezelf aan te passen, kan dat behoorlijk spannend zijn.

Begin daarom klein. Neem niet onmiddellijk je hele leven onder handen.

Oefen bijvoorbeeld met:

• niet direct antwoorden wanneer iemand iets vraagt;
• één kleine grens per dag;
• uitspreken wat jij ergens van vindt;
• hulp aannemen zonder onmiddellijk iets terug te willen doen;
• tijd voor jezelf plannen;
• herkennen wanneer je schuldgevoel voelt;
• jezelf vragen wat jij nodig hebt;
• accepteren dat iemand soms teleurgesteld in je mag zijn.

En misschien wel het belangrijkste:

wacht niet totdat je geen schuldgevoel meer voelt voordat je een grens stelt.

Soms komt het nieuwe gedrag eerst. Het nieuwe gevoel volgt later.

Oefening: van automatisch aanpassen naar bewust kiezen

Wil je hier direct mee beginnen?

Doe dan zeven dagen lang iedere avond deze korte oefening.

Schrijf drie vragen op:

1. Waar heb ik vandaag ja tegen gezegd terwijl ik eigenlijk nee voelde?

2. Wat had ik op dat moment nodig?

3. Wat zou ik een volgende keer kunnen zeggen of doen?

Het doel is niet jezelf te beoordelen.

Niet:

Zie je wel, ik doe het alweer fout.

Het doel is herkennen.

Want zolang iets volledig automatisch gebeurt, voelt het alsof je geen keuze hebt.

Zodra je het patroon begint te herkennen, ontstaat er ruimte.

En in die ruimte kun je een andere keuze maken.

Als jezelf wegcijferen dieper zit

Soms weet je rationeel allang wat je zou moeten doen.

Je weet dat je vaker nee mag zeggen, je weet dat je grenzen hebt, je weet dat je niet verantwoordelijk bent voor iedereen.

En toch lukt het niet.

Je kunt boeken lezen, podcasts luisteren en jezelf honderd keer vertellen:

“Vanaf nu kies ik voor mezelf.”

Maar zodra er spanning ontstaat, schiet je terug in hetzelfde gedrag.

Dan kan het waardevol zijn om niet alleen te kijken naar wat je doet, maar ook naar wat daaronder ligt.

Waarom voelt nee zeggen zo spannend? Waarom voelt voor jezelf kiezen egoïstisch? Waarom ben je zo sterk gericht op de emoties van anderen? Waarom voelt aanpassen soms veiliger dan jezelf uitspreken?

Wanneer je merkt dat oude pijn of ervaringen hierin een rol blijven spelen, kan mijn artikel over het verleden loslaten je helpen om dat proces beter te begrijpen.

Kan hypnotherapie helpen wanneer je jezelf steeds wegcijfert?

Wanneer een patroon diepgeworteld is, kan persoonlijke begeleiding helpen om te onderzoeken welke overtuigingen, ervaringen en automatische reacties eronder liggen.

Binnen mijn praktijk werk ik onder andere met hypnotherapie.

Daarbij kijken we niet alleen naar het gedrag dat je wilt veranderen, maar ook naar de overtuigingen en patronen die ermee samenhangen.

Denk bijvoorbeeld aan:

Ik ben niet belangrijk.

Ik moet voor iedereen zorgen.

Ik mag geen nee zeggen.

Ik moet sterk zijn.

Ik mag niemand teleurstellen.

Wil je weten wat deze vorm van begeleiding inhoudt? Lees dan verder over hypnotherapie in Zoetermeer.

Een voorbeeld uit mijn praktijk

Een vrouw die bij mij kwam voor begeleiding zei:

“Ik weet niet meer wie ik ben. Ik ben moeder, partner, collega, dochter… maar ík, als persoon, ben verdwenen. Alles draait om anderen. En als ik iets voor mezelf doe, voelt het alsof ik een fout maak.”

We zijn gaan kijken naar haar grenzen, behoeften en overtuigingen en hebben stap voor stap gewerkt aan het opnieuw ruimte maken voor zichzelf.

Later omschreef ze dat als:

“Voor het eerst in jaren voel ik rust. Alsof ik eindelijk toestemming heb gekregen om mezelf weer toe te laten.”

Dat vind ik een mooie omschrijving van wat er kan gebeuren wanneer je stopt met jezelf voortdurend wegcijferen.

Je wordt niet iemand anders.

Je maakt opnieuw ruimte voor degene die er al die tijd al was.

Veelgestelde vragen over jezelf wegcijferen

Wat betekent jezelf wegcijferen?

Jezelf wegcijferen betekent dat je de gevoelens, wensen, grenzen en behoeften van anderen structureel belangrijker maakt dan die van jezelf. Je past je veel aan en kunt daardoor steeds minder ruimte innemen voor wat jij zelf nodig hebt.

Hoe weet ik of ik mezelf wegcijfer?

Veel voorkomende signalen zijn ja zeggen terwijl je nee voelt, moeite hebben met grenzen stellen, je verantwoordelijk voelen voor anderen, schuldgevoel wanneer je voor jezelf kiest en niet meer goed weten wat je zelf wilt.

Waarom cijfer ik mezelf altijd weg?

Daar kunnen verschillende oorzaken voor zijn. Soms heb je geleerd dat aanpassen, zorgen of conflicten vermijden veiligheid, verbinding of waardering oplevert. Ook onzekerheid, angst voor afwijzing, perfectionisme of eerdere ervaringen kunnen een rol spelen.

Is jezelf wegcijferen hetzelfde als aardig zijn?

Nee.

Zorgzaam zijn betekent dat je bewust iets voor iemand doet.

Bij jezelf wegcijferen gebeurt dat structureel ten koste van jouw eigen behoeften of grenzen.

Je mag betrokken en liefdevol zijn zonder jezelf daarin te verliezen.

Hoe stop ik met mezelf wegcijferen?

Begin met het herkennen van situaties waarin je automatisch voor een ander kiest. Neem tijd voordat je antwoord geeft, oefen met kleine grenzen en vraag jezelf regelmatig wat jij voelt en nodig hebt.

Wanneer het patroon erg diep zit of veel problemen veroorzaakt, kan het verstandig zijn daar professionele begeleiding bij te zoeken.

Waarom voelt voor mezelf kiezen egoïstisch?

Dat kan komen doordat je hebt geleerd dat zorgen voor anderen goed is en voor jezelf kiezen zelfzuchtig is.

Het schuldgevoel dat je ervaart betekent echter niet automatisch dat je iets verkeerd doet.

Soms betekent het vooral dat je iets doet wat nog niet vertrouwd voelt.

Kan ik mezelf wegcijferen in een relatie?

Ja. Bijvoorbeeld wanneer je je voortdurend aanpast aan je partner, jouw mening inslikt, grenzen verschuift om conflicten te voorkomen of nauwelijks meer weet wat je zelf wilt.

Gezonde verbinding vraagt niet dat één persoon zichzelf verliest.

Waarom cijfer ik mezelf weg voor mijn partner?

Dat kan bijvoorbeeld samenhangen met angst voor conflict, afwijzing of verlating, een laag zelfbeeld of patronen die je eerder hebt aangeleerd.

Probeer vooral te kijken naar wat er gebeurt op het moment dat jij wél voor jezelf wilt kiezen.

Waar ben je dan bang voor?

Dat antwoord kan veel vertellen over het patroon dat eronder ligt.

Wat zijn de gevolgen van jezelf wegcijferen?

Langdurig jezelf wegcijferen kan samengaan met onder andere emotionele uitputting, onzekerheid, frustratie, verlies van contact met je eigen behoeften en problemen met het stellen van grenzen.

Het kan ook invloed hebben op relaties, omdat een gezonde relatie ruimte nodig heeft voor de behoeften van beide mensen.

Wat als ik mezelf helemaal kwijt ben?

Begin klein.

Je hoeft niet onmiddellijk te weten wie je bent of wat je met je leven wilt.

Vraag jezelf dagelijks:

Wat voel ik?

Wat heb ik nodig?

Waar krijg ik energie van?

Wat wil ik vandaag?

Door steeds opnieuw aandacht te geven aan jouw binnenwereld, kun je het contact met jezelf stap voor stap versterken.

Je hoeft jezelf niet kleiner te maken om van betekenis te zijn

Misschien heb je lang gedacht dat sterk zijn betekent dat je veel kunt dragen. Dat liefde betekent dat je altijd klaarstaat.

Dat een goed mens zijn betekent dat je jezelf soms opzij moet zetten.

Maar er is een verschil tussen af en toe iets voor een ander doen en jezelf structureel wegcijferen.

Jij mag ook ruimte innemen.

Je mag nee zeggen zonder een slecht mens te zijn. Je mag hulp nodig hebben. Je mag rust nemen. Je mag een andere mening hebben. Je mag iets willen wat een ander niet begrijpt, en misschien begint stoppen met jezelf wegcijferen niet met een enorme verandering.

Misschien begint het vandaag met één eenvoudige vraag:

Wat heb ík nu nodig?